Help mijn hond heeft diarree!

Wat kun je als eigenaar doen om een hond in acute diarree te ondersteunen? In deze blog deel ik tips wat je kunt doen en ook wat je juist niet moet doen.

We herkennen het allemaal wel; ineens heeft je hond diarree. Hij is er echt duidelijk niet lekker van, moet er in de nacht meerdere keren uit en weigert soms zelfs zijn eten. Als hondeneigenaar heb ik er meer ervaring mee dan ik zou willen. Afgelopen jaar ben ik halsoverkop vanuit Italië terug naar Nederland gereden omdat mijn hond acute diarree opliep en maar niet op wilde knappen. Zelfs als voedingstherapeut ben je bij je eigen dier geneigd om meteen alles te willen doen om je hond weer comfortabel te krijgen, en ja, op een bepaald punt heb ik ook Google er bij gepakt (spoiler: niet doen!). De zorgen als het om je eigen dier gaat maken dat alle rationaliteit (en kennis) ineens als sneeuw voor de zon verdwenen lijkt te zijn.

Wanneer heeft een hond acute diarree?

Het woord ‘acuut’ zegt eigenlijk al genoeg; de klachten ontstaan ogenschijnlijk plotseling en zijn kort aanwezig. We spreken van chronische diarree als de klachten langer dan 3 weken aanhouden. Dat betekent niet dat acute diarree niet veel ellende kan veroorzaken. Afhankelijk van de ernst van de klachten en ook de oorzaak, kan een hond (of kat) zijn eetlust verliezen, voedingsstoffen minder goed opnemen, er kan gewichtsverlies optreden (soms fors in korte tijd). Ook kan de weerstand door de klachten achteruit gaan waardoor het dier ineens vatbaarder is voor andere infecties en parasieten. Diarree, ook acuut of kortdurend, is dus niet persé onschuldig en vraagt altijd aandacht. Het is sowieso altijd een signaal dat er iets niet goed is gegaan in de spijsvertering. Ter nuancering is het ook niet direct reden tot paniek, het is belangrijk om je hond even goed in de gaten te houden en eventueel te ondersteunen.

Hoe werken de de darmen?

Bij acute diarree is de balans in de darm verstoord: de darm kan zijn werk tijdelijk niet goed doen. Normaal gesproken hebben de darmen meerdere hele belangrijke functies binnen de spijsvertering. De dunne darm en de dikke darm hebben ieder een eigen takenpakket.

De dunne darm: verteren, opnemen en beschermen.

Vertering van voeding:

In de dunne darm wordt voedsel verder afgebroken; de eiwitten, vetten en de koolhydraten. Dit gebeurt met hulp van spijsverteringsenzymen uit de alvleesklier, gal en de darm zelf. Zonder deze stappen kunnen de voedingsstoffen niet worden benut door het lichaam.

Opname van voedingsstoffen:

De dunne darm is speciaal gebouwd om voedingsstoffen op te kunnen nemen. De binnenkant bestaat uit plooien en microscopische darmvlokken, waardoor het oppervlak van de totale dunne darm enorm groot is en voedingsstoffen goed opgenomen kunnen worden.

Nadat de verteringssappen hun werk goed hebben gedaan, zijn de voedingsstoffen zo opgebroken in kleine stukjes dat ze via de darmwand opgenomen kunnen worden.

Als de dunne darm niet goed functioneert, kan een dier wel voldoende eten maar tóch tekorten ontwikkelen, weinig energie hebben of bijvoorbeeld gewicht verliezen.

Bescherming en immuunsysteem

De dunne darm is ook een belangrijke verdedigingslinie. Het immuunsysteem in de darm bepaalt wat wél mag worden opgenomen en wat buiten moet blijven.

Bij een verstoring kan de darm te heftig reageren of juist te doorlaatbaar worden (de verdedigingslinie is ‘stuk’), wat kan bijdragen aan ontsteking en spijsverteringsklachten.

De dikke darm: indikken, reguleren en stabiliseren

De dikke darm heeft een andere, maar minstens zo belangrijke rol.

Water opnemen en ontlasting indikken

De belangrijkste taak van de dikke darm is het opnemen van water uit de grotendeels verteerde massa die vanuit de dunne darm komt. Hierdoor krijgt de ontlasting zijn normale, stevige vorm.

Als dit proces verstoord raakt blijft er te veel water in de ontlasting en ontstaat diarree. Dit is een veelvoorkomende oorzaak van dunne ontlasting.

Woonplaats van het microbioom

In de dikke darm leeft het grootste deel van de darmbacteriën. Deze bacteriën fermenteren vezels uit de voedingsmassa en produceren vervolgens neurotransmitters (signaalstoffen) en andere stofjes die de darmgezondheid goed houden. Het microbioom helpt de darm rustig en stabiel te blijven.

Raakt dit evenwicht verstoord, dan kan dat leiden tot gasvorming, slijm bij de ontlasting en wisselende ontlasting of diarree.

Opslag en aandrang

De dikke darm slaat ontlasting tijdelijk op en regelt het juiste moment van uitscheiding.
Bij irritatie raakt deze controle verstoord, wat kan zorgen voor vaker kleine beetjes ontlasting, meer aandrang, soms wat slijm of bloed bij de ontlasting.

Veelvoorkomende oorzaken van acute diarree

Acute diarree ontstaat zelden ‘zomaar’ maar er kunnen vele verschillende oorzaken van de klachten zijn. Denk bijvoorbeeld aan;

een plotselinge verandering van voeding
iets gegeten dat niet geschikt is of vergiftiging
aanwezigheid van parasieten (denk aan wormen of giardia)
stress
ontsteking
verstoring van de darmwand (bijvoorbeeld verhoogde doorlaatbaarheid)
problemen met waterabsorptie
Hormonale disbalans
Te veel of te weinig aanmaak of doorstroom van gal.

Hoe lang mag een hond diarree hebben?

Bij aanhoudende klachten (3 dagen of langer) moet je altijd een dierenarts contacteren voor verder onderzoek naar de oorzaak. Denk aan bijvoorbeeld ontlastingsonderzoek naar de aanwezigheid van wormen of giardia. In sommige situaties kun je absoluut niet afwachten en neem je direct contact op met je dierenarts.

Absoluut spoed:

vermoeden van een maagtorsie
veel of vers bloed bij de ontlasting
zwarte ontlasting (kan wijzen op een interne bloeding)
een blauwe kleur bij de ontlasting (kan wijzen op vergiftiging)
wanneer ontlasting roze of paars kleurt, als “frambozenjam”. (Dit kan duiden op de acute aandoening Hemorrhagic Gastroenteritis (HGE) wat braken en bloederige diarree veroorzaakt)

Bel altijd je dierenarts voor overleg bij:

waterdunne diarree in combinatie met braken wat langer dan 24 uur aanhoudt
koorts (vanaf 39,5 graden) of sloomheid
acute diarree bij jonge pups of kittens, of kwetsbare dieren (wacht geen 24 uur af!)
gewone diarree die langer dan 3 dagen aanhoudt (sneller bij een kleine hond)
als het dier ontlasting lekt
als de ontlasting uit alleen maar slijm bestaat
bij twijfel!

Wat kun je zelf doen als je hond diarree heeft?

Zorg voor rust in de spijsvertering

Bij acute klachten is de spijsvertering overprikkeld. Het tijdelijk ontlasten van de spijsvertering helpt om de balans weer terug te krijgen. Door rust hoeft het spijsverteringsstelsel even niet zo hard te werken en is er ruimte voor herstel. Rust kun je creëren door de hond bijvoorbeeld kort te laten vasten of door licht verteerbare voeding te geven. Vasten doe je maximaal 12 tot 24 uur. Je kunt er ook voor kiezen een maaltijd over te slaan of uit te stellen. Vasten is niet voor ieder dier geschikt!

Heel belangrijk is dat je goed oplet of je dier blijft drinken. Je mag tijdens het vasten moro-soep (zie hieronder) en bottenbouillon aanbieden. Er mag geen sprake zijn van zwakte, braken of onderliggende aandoeningen, in dat geval laat je een hond niet vasten.

Let op! Katten, pups en kleine honden mogen zeker niet vasten!

Moro-soep: een eenvoudige maar effectieve ondersteuning

Moro-soep is een soep van wortels die ten minste 1,5 uur zacht hebben gekookt en vervolgens zijn gepureerd. De soep werkt ondersteunend bij diarree doordat bepaalde suikers de hechting van ongewenste bacteriën aan de darmwand kunnen verminderen. Ook biedt het zachte vezels die de werking van de dikke darm ondersteunen. De soep kleurt de ontlasting tijdelijk oranje, dat is juist goed!

Moro-soep kun je zelf in een grote batch maken en in porties in de vriezer bewaren. Zo kun je bij acute diarree snel een portie soep voor handen hebben. Er zijn ook kant en klare opties, zoals van Smoothiedog of Lila Loves It. Dit is makkelijk, maar wel een stuk kostbaarder.

Bied de moro-soep meerdere keren per dag aan en ten minste 30 minuten voor een maaltijd, zodat de beschermende werking van kracht is voor de voeding door het spijsverteringskanaal gaat. Als een hond het niet zo wilt drinken, kun je er bijvoorbeeld wat bottenbouillon doorheen mengen.

Let op voldoende hydratatie

Bij diarree verliest het lichaam veel vocht. Zeker bij aanhoudende diarree, of diarree bij hoge temperaturen, kan dit problemen geven. Zorg altijd voor vers drinkwater. Voeg eventueel extra vocht toe aan de maaltijd, dit mag gewoon vers schoon water zijn. Let extra goed op bij jonge dieren en senioren.

Wat mag een hond eten bij diarree?

Kies tijdelijk voor eenvoudige, licht verteerbare voeding. Vaak spreken we van licht verteerbaar als we het hebben over witvlees of witte vis, voeding die weinig vetten bevat en zachte vezels biedt. Kies altijd gekookt in plaats van rauw; gekookte voeding is lichter verteerbaar. Een spijsvertering die uit balans is kan minder goed overweg met de bacteriën in rauwe voeding dan gezonde honden en katten.

Bijvoorbeeld:

gekookte kalkoen of kip
gekookte witvis
gekookte pompoen

Het is natuurlijk belangrijk dat een hond geen overgevoeligheid heeft voor een van de ingrediënten, dit zou het systeem alleen maar verder uit balans brengen. Kies dus voor een voeding waarvan je zeker weet dat je hond dit goed verdraagt!

Let op: kook niet zomaar je standaard KVV! Veel KVV bevat bot en mag je niet verhitten. Indien het KVV is zonder bot, mag je dit wel verwarmen.

Een goede kant-en-klare EHBO optie kan Ritzenberger Kip-Wortelsoep zijn. Dit is gestoomde kip met wortel, zeer laag in vetten en licht verteerbaar. Deze voeding kun je ongeopend buiten de koelkast bewaren en is ideaal voor noodgevallen. Ook is het een goede optie om mee te nemen op reis, mocht je hond tijdens vakantie acute diarree krijgen.

Ga je op vakantie met je hond? In deze blog lees je praktische tips over voeding, voorbereiding en wat je onderweg kunt verwachten:
Jouw hond mee op vakantie – alles wat je moet weten

Wat moet je juist níet doen bij diarree?

Belangrijk is om even geen extra’s te geven en de spijsvertering tussen de maaltijden rust te geven. Even geen snacks, tafelrestjes, toppings enz. dus!
Vroeger was een standaard advies bij diarree: gekookte kip, met rijst en sperziebonen. Ook dit is eigenlijk geen goed advies. Rijst is zetmeelrijk en zetmelen leggen een zwaardere belasting op de spijsvertering. Ook sperziebonen bevatten zetmeel, maar ook veel vezels die te heftig kunnen zijn op het moment dat de darmen uit balans zijn. Kies liever voor mildere vezels, zoals pompoen.
Te veel of te snel wisselen; blijf liever het licht verteerbare dieet geven tot de hond meerdere dagen stabiele ontlasting heeft.
“Voor de zekerheid ontwormen”. Preventief ontwormen bestaat in principe niet. Het middel is alleen effectief als er daadwerkelijk wormen aanwezig zijn in de darm. Laat daarom ontlastingsonderzoek doen; als er wormen zijn weet je exact welk type wormen en welk middel je daarvoor nodig hebt. Niet ieder middel is namelijk voor iedere parasiet effectief. Als de diarreeklachten niet door parasieten worden veroorzaakt, legt het middel een flinke belasting op de darmen en het microbioom, waardoor het systeem mogelijk alleen maar verder uit balans raakt. Dit geldt zowel voor honden als voor katten.

Wat als je hond niet wil eten?

Soms verliest een hond of kat zijn eetlust, bijvoorbeeld door buikpijn of misselijkheid. De volgende tips kun je proberen om de eetlust te stimuleren:

Voeding licht verwarmen (let op: niet doen bij KVV!) Door voeding op te warmen komen geuren en smaken beter vrij en kan dit de eetlust stimuleren.
Bouillon aanbieden; bottenbouillon is licht verteerbaar en wordt vaak heel lekker gevonden en kan het dier overhalen te eten. Je kunt de bottenbouillon ook licht verwarmen (let op: geen bouillon of bouillonblokjes uit de supermarkt gebruiken!)
Moro-soep aanbieden tot het dier weer interesse heeft in voeding.
Kleine porties aanbieden, meerdere keren per dag.
Maak Congee klaar voor je hond; een maaltijd vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde welke bekend staat licht verteerbaar te zijn, voedend voor het lichaam en kalmerend voor de spijsvertering. Download het recept via de download knop hier onder.
Als de hond misselijk is kun je een beetje kamille-infusie of gemberinfusie aanbieden. Dit kun je bijvoorbeeld ook door een paar eetlepels bouillon of wat congee roeren. Houd ongeveer een eetlepel per keer aan (begin bij kleine hondjes met een theelepel), een aantal keer per dag.
Heeft dit allemaal niet genoeg effect, mag je altijd contact met mij opnemen, zodat ik gericht met je mee kan denken. Overleg altijd eerst met een dierenarts indien een dier echt niet wilt eten! Zeker voor katten, kleine hondenrassen en jonge dieren kan te lang niet eten al snel problematisch zijn!

Tot slot: wanneer verder onderzoek zinvol is

Acute diarree is vaak een signaal dat er iets uit balans is geraakt. Door de spijvertering tijdelijk rust te geven, licht verteerbaar te voeren en gericht te ondersteunen, kan de darm zich in veel gevallen zelf weer herstellen.

Het kan handig zijn om altijd een ‘Eerste Hulp bij Spijsverteringsklachten’ voorraad in huis te hebben; minimaal twee porties moro-soep (kant en klaar of in de vriezer), bottenbouillon, gedroogde kamillebloesems (of BIO kamille theezakjes) en licht verteerbare voeding.

Blijf je hond goed observeren en vertrouw op je gevoel als eigenaar! Eerste hulp vervangt nooit de dierenarts!

Wil je objectief de ontlasting van jouw hond kunnen beoordelen? Download hier gratis de Ontlastingschaal.

Bij regelmatig terugkerende diarree kan het verstandig zijn om de spijsvertering van jouw hond of kat verder onder de loep te nemen, want dit kan wijzen op een langdurige verstoring. Op lange termijn kan dit tekorten geven, maar ook andere problemen met de gezondheid. Ik denk graag met je mee hoe we jouw dier het beste kunnen ondersteunen.

Over Voerkrachtig

Ik ben Marylon, Integraal Voedingstherapeut voor honden & katten. Vanuit een passie voor dieren en voeding help ik jou om jouw dier krachtig & gezond te houden.

Lees verder